ଭୁବନେଶ୍ୱର(ସତ୍ୟପାଠ ବ୍ୟୁରୋ): ତେଲ ସଙ୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତରେ ବଢ଼ିଲା EV ର ଚାହିଦା। ୮ ବର୍ଷରେ ୧୦ ଗୁଣ ବଢ଼ି ୩୭,୬୨୪ କୋଟି ଟପିଛି ଲିଥିୟମ୍ ଆମଦାନୀ । ତେବେ ଇଭି ବଜାରର ପ୍ରସାର ହେବା ସହ ବ୍ୟାଟେରୀ ତିଆରି ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ‘ଲିଥିୟମ୍’ର (Lithium) ଚାହିଦା ରେକର୍ଡ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ସରକାରୀ ତଥା ବାଣିଜ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଗତ ୮ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ଲିଥିୟମ୍ ଆମଦାନୀ ପ୍ରାୟ ୧୦ ଗୁଣରୁ ଅଧିକ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ସଦ୍ୟତମ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୧୮ ରେ ଭାରତ ମାତ୍ର ୩,୫୩୨ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଲିଥିୟମ୍ ଆମଦାନୀ କରୁଥିଲା।
ମାତ୍ର ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୬ ର ପ୍ରଥମ ୧୧ ମାସ (ଏପ୍ରିଲ-ଫେବୃଆରୀ) ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ୩୭,୬୨୪.୬ କୋଟି ଟଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଗତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୫ ରେ ଏହି ଆମଦାନୀ ୨୫,୪୫୮.୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହା ଚଳିତ ବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୪୮ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହା ଭାରତରେ ଲିଥିୟମ୍-ଆୟନ୍ ବ୍ୟାଟେରୀର ବ୍ୟାପକ ଚାହିଦାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି। ସେପଟେ ଭାରତରେ ଇଭି ବ୍ୟବହାରର ହାର ପ୍ରାୟ ୮.୫ ପ୍ରତିଶତକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ମାତ୍ର ସେହି ତୁଳନାରେ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାଟେରୀ ଓ ସେଲ୍ (Cell) ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧୀର ରହିଛି।
ସରକାର ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦନ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ୧୮,୧୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ‘ଏସିସି ପିଏଲଆଇ’ (ACC PLI) ଯୋଜନା, ୩୪,୩୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ‘ନ୍ୟାସନାଲ କ୍ରିଟିକାଲ ମିନେରାଲ୍ସ ମିଶନ’ ଏବଂ ୧,୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ‘ରିସାଇକ୍ଲିଂ ଇନସେଣ୍ଟିଭ୍ ସ୍କିମ୍’ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ତେବେ ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ୫୦ GWh ଘରୋଇ ସେଲ୍ କ୍ଷମତା ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେବଳ ‘ଓଲା ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ’ (Ola Electric) ନିଜର ଆବଣ୍ଟିତ କ୍ଷମତାର ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶ (୧.୫ GWh) କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରିପାରିଛି। ରିଲାଏନ୍ସ ନ୍ୟୁ ଏନର୍ଜି ଏବଂ ରାଜେଶ ଏକ୍ସପୋର୍ଟ୍ସ ଭଳି ଅନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରକଳ୍ପ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଡ଼ ସ୍ତରକୁ ଆସିପାରି ନାହିଁ। ଏହି କାରଣରୁ ଭାରତ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଚୀନ୍ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା (Supply Chain) ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳ ରହିଛି।
