ସତ୍ୟପାଠ | ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ | ୩୦ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬: ଦେଶର ହାଇକୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ ୬୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ। କେଉଁଠି ଜମି ବିବାଦ, କେଉଁଠି ଚାକିରି ମାମଲା। କେଉଁଠି ଅପରାଧିକ ମାମଲାରେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ରାୟ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି ଲୋକେ।
ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଏକ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଶର ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି।
ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ କହିଛନ୍ତି, ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ହାଇକୋର୍ଟରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରି ମାମଲା ଫଇସଲା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାର ପ୍ରୟାସ ଓକିଲ ସଂଘଗୁଡ଼ିକର ବିରୋଧ ଯୋଗୁଁ ଆଗେଇପାରିନଥିଲା।
ଅକ୍ଟୋବର ୨୯ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଆସିଛି।
ସମ୍ବିଧାନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି, କିନ୍ତୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉନି କାହିଁକି?
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୨୨୪-ଏ ଅନୁସାରେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ହାଇକୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପୁଣି ଅସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ।
୨୦୨୧ରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ପାଇଁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ।
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା—ଅଭିଜ୍ଞ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତିଙ୍କ ସହାୟତାରେ ପୁରୁଣା ମାମଲାର ବୋଝ କମାଇବା।
କିନ୍ତୁ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, କେତେକ ଓକିଲ ସଂଘ ଏହି ନିଯୁକ୍ତି ବିରୋଧରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ପାରିତ କରିଥିଲେ।
ଫଳରେ ଯୋଜନା ଆଶାନୁରୂପ ଆଗେଇପାରିନଥିଲା।
ସତ୍ୟପାଠର ପ୍ରଶ୍ନ—ଯେତେବେଳେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ନ୍ୟାୟ ଅପେକ୍ଷାରେ ଅଛନ୍ତି, ମାମଲା ଫଇସଲା ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବାର ପ୍ରୟାସକୁ ବିରୋଧ କରାଯାଉଛି କାହିଁକି?
ଖାଲି ପଡ଼ିଛି ଶହ ଶହ ବିଚାରପତି ପଦ
ସରକାରୀ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶର ହାଇକୋର୍ଟଗୁଡ଼ିକରେ ମଞ୍ଜୁରିପ୍ରାପ୍ତ ୧,୧୨୨ ବିଚାରପତି ପଦ ମଧ୍ୟରୁ ୩୧୨ଟି ଖାଲି ଥିଲା।
ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରାୟ ୨୮ ପ୍ରତିଶତ ପଦ ଖାଲି।
ଏହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସର ତଥ୍ୟ; ବର୍ତ୍ତମାନର ଖାଲିପଦ ସଂଖ୍ୟା ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ଅସ୍ଥାୟୀ ବିଚାରପତି ନିଯୁକ୍ତି ନିୟମିତ ନିଯୁକ୍ତିର ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଏହା ମାମଲା ବୋଝ କମାଇବାର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇପାରେ।
ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ
ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ମାମଲା ବୋଝ ଓ ବିଚାରପତି ଅଭାବ ଗୁରୁତର ସମସ୍ୟା।
ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ହାଇକୋର୍ଟ ଓକିଲ ସଂଘ ଦେଇଥିବା ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ୩୩ଟି ମଞ୍ଜୁରିପ୍ରାପ୍ତ ପଦ ମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ୧୫ ଜଣ ବିଚାରପତି କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ। ପ୍ରାୟ ୧.୭ ଲକ୍ଷ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ ଥିଲା।
ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ତିନିଟି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି।
ପ୍ରଥମ: ନିୟମିତ ବିଚାରପତି ନିଯୁକ୍ତି ଶୀଘ୍ର କାହିଁକି ହେଉନାହିଁ?
ଦ୍ୱିତୀୟ: ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ବିଚାରପତିଙ୍କ ସେବା ନେବା ପାଇଁ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ବ୍ୟବହାର କାହିଁକି ହେଉନାହିଁ?
ତୃତୀୟ: ନ୍ୟାୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମସ୍ତ ପକ୍ଷ—ସରକାର, ନ୍ୟାୟପାଳିକା ଓ ଓକିଲ ସଂଘ—ନିଜ ନିଜ ଦାୟିତ୍ୱର ହିସାବ ଦେବେ କି?
ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟରୁ ସମସ୍ତ ଓକିଲ ସଂଘ ଏହି ନିଯୁକ୍ତିକୁ ବିରୋଧ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏନାହିଁ। ଓଡ଼ିଶା ହାଇକୋର୍ଟ ଓକିଲ ସଂଘ ମଧ୍ୟ ଏପରି ବିରୋଧ କରିଥିଲା ବୋଲି ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ନାହିଁ।
ନ୍ୟାୟରେ ବିଳମ୍ବ, କ୍ଷତି କାହାର?
ଜଣେ ଚାଷୀଙ୍କ ଜମି ମାମଲା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଚାଲିଲେ ତାଙ୍କ ଜୀବିକା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ।
ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଚାକିରି ମାମଲା ବିଳମ୍ବ ହେଲେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ।
ଆଉ ଅପରାଧିକ ମାମଲାରେ ବିଳମ୍ବ ହେଲେ ଅଭିଯୁକ୍ତ ଓ ପୀଡ଼ିତ—ଉଭୟଙ୍କ ଅଧିକାର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ମାମଲା ସଂଖ୍ୟା କେବଳ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ନୁହେଁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାମଲା ପଛରେ ରହିଛି କାହାର ନା କାହାର ଜୀବନ।
୬୫ ଲକ୍ଷ ମାମଲା ବିଚାରାଧୀନ। ତେବେ ପ୍ରଶ୍ନ—ନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ମିଳିବ କେବେ?
