ଭୁବନେଶ୍ୱର, ନଭେମ୍ବର ୧୨: ଆଦିବାସୀ ଓ ଖଣି ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳର ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍କୁଲ୍ ନିର୍ମାଣ। ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ୱାଗତଯୋଗ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲ ଜମିରେ ଆବଶ୍ୟକ ଅନୁମତି ବିନା ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ, ତାହାର ଦାୟିତ୍ୱ କାହାର?
ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ଦାନଗଦି ଓ ସୁକିନ୍ଦା ବ୍ଲକ୍ରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣକୁ ନେଇ ଏବେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ଜାତୀୟ ହରିତ ପ୍ରାଧିକରଣ (NGT) ଅକ୍ଟୋବର ୩୦ରେ ଦେଇଥିବା ଆଦେଶରେ ଆବଶ୍ୟକ ଆଇନଗତ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଜଙ୍ଗଲ ଜମିରେ ଆଉ ନିର୍ମାଣ ନକରିବାକୁ ଦୁଇ ବ୍ଲକ୍ର BDOଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି।
୧୭୮ ସ୍କୁଲ୍, ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ଓ ଅନୁମତିର ପ୍ରଶ୍ନ
ନୂଆଡିହି ଗ୍ରାମର କୈଳାସ ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକଙ୍କ ଆବେଦନ ଆଧାରରେ NGTରେ ମାମଲା ଚାଲିଥିଲା।
ସରକାରୀ ସତ୍ୟପାଠ ଅନୁସାରେ, ଦାନଗଦିର ୮୪ଟି ଏବଂ ସୁକିନ୍ଦାର ୯୪ଟି ସ୍କୁଲ୍ ଜଙ୍ଗଲ କିସମ ଜମିରେ ଅବସ୍ଥିତ।
ଏହି ସ୍କୁଲ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଅତିରିକ୍ତ ଶ୍ରେଣୀଗୃହ, ଲାଇବ୍ରେରୀ ଓ ଆକ୍ଟିଭିଟି ରୁମ୍ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଜିଲ୍ଲା ଖଣିଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (DMF) ପାଣ୍ଠି ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଥିଲା।
ପୂର୍ବ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ସମ୍ପୃକ୍ତ ନିର୍ମାଣ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ₹୬୧.୬୦ କୋଟି ମଞ୍ଜୁର ହୋଇଥିଲା।
ସତ୍ୟପାଠର ପ୍ରଶ୍ନ—ପ୍ରକଳ୍ପର ଅଟକଳ ଅନୁମୋଦନ ପୂର୍ବରୁ ଜମିର ରେକର୍ଡ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅନୁମତି ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା କି?
ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ ଭୂମିକା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ
NGT ଆଦେଶରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଥିବା ଆବେଦନ ଅନୁସାରେ, ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାପାଳ DMFର ମ୍ୟାନେଜିଂ ଟ୍ରଷ୍ଟି ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍କୁଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରକଳ୍ପର ଅଟକଳକୁ ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲେ।
ଏହି ଅନୁମୋଦନଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ୨୦୨୩ ନଭେମ୍ବର ଓ ୨୦୨୪ ଜାନୁଆରୀରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏବେ ଜାଣିବା ଜରୁରୀ—ଅନୁମୋଦନ ଦେଇଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଜମିର ଜଙ୍ଗଲ କିସମ ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଯାଇଥିଲା କି? ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗ, ରାଜସ୍ୱ ବିଭାଗ ଓ ବନ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ଥିଲା କି?
ପ୍ରଥମେ ନିର୍ମାଣ, ପରେ ଅନୁମତି?
ବନ ବିଭାଗର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଜଙ୍ଗଲ କିସମ ଜମିରେ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ସ୍କୁଲ୍ଗୁଡ଼ିକର ନିୟମିତକରଣ ପାଇଁ ୧୭୦ଟି ପ୍ରସ୍ତାବ ମିଳିଥିଲା। ସେଥିରୁ ୧୦୭ଟି ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ୨୦୨୫ ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ରେ ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ କମିଟି ଅନୁମୋଦନ କରିଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ—ନିର୍ମାଣ ପୂର୍ବରୁ ଆବଶ୍ୟକ ପ୍ରକ୍ରିୟା କାହିଁକି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇନଥିଲା?
ସରକାରଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ, ଏହି ସ୍କୁଲ୍ଗୁଡ଼ିକ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଛି। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଅତିରିକ୍ତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥିଲା। ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟ ଗଛ କଟାଯାଇନଥିବା ସରକାର ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
NGT ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ଯେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଳନ ନହେବାରୁ ଏପରି ନିର୍ମାଣକୁ ଅନିୟମିତ କୁହାଯାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ସବୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବେଆଇନ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଜଙ୍ଗଲ ଅଧିକାର ଆଇନ, ୨୦୦୬ର ଧାରା ୩(୨) ଅନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସର୍ତ୍ତ ଓ ଗ୍ରାମସଭାର ସୁପାରିସ ଆଧାରରେ ସରକାରୀ ସ୍କୁଲ୍ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ବ୍ୟବହାରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
DMF ଟଙ୍କାର ହିସାବ ଦେବ କିଏ?
ଏହି ମାମଲା କେବଳ ଜଙ୍ଗଲ ଆଇନର ନୁହେଁ। ଏହା ସାର୍ବଜନୀନ ଅର୍ଥର ଜବାବଦେହିତାର ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ।
₹୬୧.୬୦ କୋଟିର ମଞ୍ଜୁରି ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଛି? କେଉଁ ଠିକାଦାରଙ୍କୁ କାମ ମିଳିଥିଲା? କେତୋଟି ନିର୍ମାଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି? ଆଉ କେତୋଟି ଅନୁମତି ଅଭାବରୁ ଅଟକିଛି?
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ—ଆଇନଗତ ଅନୁମତି ନିଶ୍ଚିତ ନକରି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାର ଦାୟିତ୍ୱ କିଏ ନେବ?
ସ୍କୁଲ୍ ଦରକାର। ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳର ପିଲାଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ ଶିକ୍ଷା ମିଳିବା ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ।
କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷାର ବିକାଶ ନାମରେ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ସରକାର ଯେତେବେଳେ ନିଜେ ଆଇନ ପାଳନର ଦାୟିତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆଇନ ମାନି ପ୍ରକଳ୍ପ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସରକାରଙ୍କର।
