ଭୁବନେଶ୍ୱର (ସତ୍ୟପାଠ ବ୍ୟୁରୋ): ଓଡ଼ିଶାର ପୁଲିସ୍ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଡିଜିପି) ନିଯୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦରେ ମଙ୍ଗଳବାର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଶୁଣାଣି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମାମଲାର ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ଅଦାଲତ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇନାହାନ୍ତି। ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ତିନିଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠ ମାମଲାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶୁଣାଣି ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨କୁ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ଖଣ୍ଡପୀଠରେ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଜୟମାଲ୍ୟ ବାଗଚୀ ଓ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଭି. ମୋହନା ମଧ୍ୟ ରହିଛନ୍ତି।
ଏହି ମଧ୍ୟରେ ମାମଲାରେ ଏକ ନୂଆ ମୋଡ଼ ଆସିଛି। ପୂର୍ବତନ ଆଇପିଏସ୍ ଅଧିକାରୀ ଯଶୋବର୍ଦ୍ଧନ ଆଜାଦ ପକ୍ଷଭୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ତଥା ଦିଲ୍ଲୀ ହାଇକୋର୍ଟର ପୂର୍ବତନ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ନୀରଜ କିଶନ କୌଲ ପକ୍ଷ ରଖିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି।
ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସଲିସିଟର ଜେନେରାଲ୍ ତୁଷାର ମେହେଟ୍ଟା ଉପସ୍ଥିତ ରହି ରାଜ୍ୟର ଜବାବ ଦାଖଲ ହୋଇସାରିଥିବା ଅଦାଲତଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ। ତେବେ ଖଣ୍ଡପୀଠ ରାଜ୍ୟର ବିସ୍ତୃତ ଜବାବ ଅଦାଲତୀ ରେକର୍ଡରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ଓ ତାହା ପରୀକ୍ଷା କରିବା ପରେ ମାମଲାର ମୂଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଶୁଣାଣି ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବାକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି।
* ଯଶୋବର୍ଦ୍ଧନ ଆଜାଦଙ୍କ ପକ୍ଷଭୁକ୍ତି କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ପୂର୍ବତନ ଆଇପିଏସ୍ ଅଧିକାରୀ ଯଶୋବର୍ଦ୍ଧନ ଆଜାଦଙ୍କ ପକ୍ଷଭୁକ୍ତି ପରେ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କିତ ଆଇନଗତ ବିବାଦ ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିଛି। ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜଷ୍ଟିସ୍ ନୀରଜ କିଶନ କୌଲଙ୍କ ଭଳି ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ଯୁକ୍ତି ରଖିବା ମଧ୍ୟ ମାମଲାର ଆଇନଗତ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କେଉଁ ଅଧିକାରୀ ବିଚାରଯୋଗ୍ୟ, ପ୍ୟାନେଲ୍ କିପରି ଗଠନ ହେବ ଏବଂ ପଦୋନ୍ନତି ପରେ କୌଣସି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଚୟନ ପୁଲ୍ରେ ସାମିଲ କରାଯାଇପାରିବ କି ନାହିଁ—ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବେ ଆଇନଗତ ତର୍କର କେନ୍ଦ୍ରରେ ରହିଛି।
* କାହିଁକି ଘୁଞ୍ଚିଲା ଶୁଣାଣି?
ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ସଲିସିଟର ଜେନେରାଲ୍ ତୁଷାର ମେହେଟ୍ଟା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ କାଉଣ୍ଟର ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଅଦାଲତଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଚାହିଁଥିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟର ଲିଖିତ ଜବାବ ଅଦାଲତୀ ରେକର୍ଡରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉ ଏବଂ ତାହାକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପରେ ମାମଲାର ମୂଳ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଶୁଣାଣି ହେଉ।
ଫଳରେ ମଙ୍ଗଳବାରର ଶୁଣାଣିରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ହେରଫେର କରିଛି କି ନାହିଁ, ସେନେଇ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ମତ ପ୍ରକାଶ ପାଇନାହିଁ।
* ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷ କ’ଣ?
ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି—ବରିଷ୍ଠ ଆଇପିଏସ୍ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପଦୋନ୍ନତି ଏକ ନିୟମିତ ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ସର୍ଭିସ୍ ମାମଲା। ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ର୍ୟାଙ୍କ୍ର ମାନଦଣ୍ଡ ପୂରଣ କରୁଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ପଦୋନ୍ନତି ଦେବା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଧିକାରର ଅଂଶ ବୋଲି ସରକାର ପକ୍ଷରୁ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
ଏହା ସହିତ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ରେ ୟୁପିଏସ୍ସି ପକ୍ଷରୁ ଜାରି ନୂଆ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସାରେ ଡିଜିପି ପଦ ପାଇଁ ବିଚାରଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଏକ ବ୍ୟାପକ ପୁଲ୍ ୟୁପିଏସ୍ସି ସମ୍ମୁଖରେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ବୋଲି ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷରୁ ଯୁକ୍ତି ରହିଛି।
ତେଣୁ ୩ ଜଣଙ୍କ ପ୍ୟାନେଲ୍କୁ ୧୧ ଜଣ କରାଯିବା ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ନୁହେଁ; ବରଂ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ଅଧିକ ବିକଳ୍ପ ଦେବାର ପଦକ୍ଷେପ ବୋଲି ସରକାର ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇପାରେ।
* ଏପ୍ରିଲ୍ରୁ ଅଗଷ୍ଟ: କିପରି ବଦଳିଲା ଡିଜିପି ପ୍ୟାନେଲ୍?
ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୬
ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ପ୍ରଥମେ ୩ ଜଣ ଡିଜିପି ର୍ୟାଙ୍କ୍ର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ପଠାଇଥିଲେ।
ସେତେବେଳେ ଡିଜିପି ପାହ୍ୟା /ଲେଭେଲ୍-୧୬ରେ ଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁଧାଂଶୁ ସାରଙ୍ଗୀ, ସୁଶାନ୍ତ ନାଥ, ବିନୟତୋଷ ମିଶ୍ର ଓ ଆର୍.ପି. କୋଚେଙ୍କ ନାମ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଅବଶିଷ୍ଟ ସେବାକାଳ ସମ୍ପର୍କିତ ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଆଧାର କରି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ୟାନେଲ୍ରେ ସାମିଲ କରାଯାଇନଥିଲା ବୋଲି ରାଜ୍ୟ ପକ୍ଷରୁ ଦର୍ଶାଯାଇପାରେ।
ମେ’ ୨୦୨୬
ୟୁପିଏସ୍ସି ପକ୍ଷରୁ ବିସ୍ତୃତ ପୁଲ୍ ଦେବାକୁ କୁହାଯିବା ପରେ ପ୍ୟାନେଲ୍କୁ ୩ରୁ ବଢ଼ାଇ ୧୧ ଜଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏଥିରେ ଡିଜିପି
ପାହ୍ୟାର ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସହ ୧୯୯୪ରୁ ୧୯୯୬ ବ୍ୟାଚ୍ର ଏଡିଜି ପାହ୍ୟାର ଅଧିକାରୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ।
ଅଗଷ୍ଟ ୭
ଡିଜିପି ପାହ୍ୟାର ଅଧିକାରୀ ସୁଶାନ୍ତ ନାଥଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ସମ୍ପର୍କରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ। ନୂଆ ସିବିଆଇ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିବା ସରକାର ପକ୍ଷରୁ ଦର୍ଶାଯାଇପାରେ।
ଏହା ପରେ ପ୍ୟାନେଲ୍ରେ ଡିଜିପି ପାହ୍ୟା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମିଯାଇଥିଲା।
ଅଗଷ୍ଟ ୧୦
ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ୧୯୯୪ ବ୍ୟାଚ୍ର ଆଇପିଏସ୍ ଅଧିକାରୀ ସଞ୍ଜୀବ ପଣ୍ଡା ଓ ୱାଇ.କେ. ଜେଠୱାଙ୍କୁ ଡିଜିପି ପାହ୍ୟା କୁ ପଦୋନ୍ନତି ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏହି ଦୁଇ ପଦୋନ୍ନତିର ସମୟ ଏବେ ମାମଲାର ମୁଖ୍ୟ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।
ଅଗଷ୍ଟ ୧୧
ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ଜୟନ୍ତ ଦାସ ଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ପି. ଚିଦମ୍ବରମ୍ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ଆବେଦନ କରିଥିଲେ।
ଅଗଷ୍ଟ ୧୩
ଆମିକସ୍ କ୍ୟୁରି ପକ୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଚିନ୍ତାକୁ ସମର୍ଥନ କରାଯାଇଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା।
ଅଗଷ୍ଟ ୧୦ର ପଦୋନ୍ନତି ଉପରେ କାହିଁକି ନଜର?
ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇପାରେ ଯେ, ଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପଦୋନ୍ନତି ଏକ ନିୟମିତ ସର୍ଭିସ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ଏହାକୁ ଡିଜିପି ଚୟନ ସହ ଯୋଡ଼ି ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
କିନ୍ତୁ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ହେଉଛି—ପଦୋନ୍ନତିର ସମୟକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ୟୁପିଏସ୍ସି ବୈଠକର ଠିକ୍ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଇ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଡିଜିପି ପାହ୍ୟାକୁ ଉନ୍ନୀତ କରାଯିବା ଦ୍ୱାରା ଡିଜିପି ପଦ ପାଇଁ ବିଚାରଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପୁଲ୍ ବଦଳିଗଲା କି ନାହିଁ, ଏହା ଅଦାଲତଙ୍କ ବିଚାରର ବିଷୟ ହୋଇପାରେ।
ଅର୍ଥାତ୍ ବିବାଦ କେବଳ ପଦୋନ୍ନତି ‘ଆଇନସମ୍ମତ କି ନୁହେଁ’ ତାହା ନୁହେଁ; ବରଂ ପଦୋନ୍ନତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ସମୟ ଏବଂ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ କ’ଣ ଥିଲା—ଏହା ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ହୋଇପାରେ।
* ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨ରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଶୁଣାଣି?
ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨ର ଶୁଣାଣି ଉପରେ। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ କାଉଣ୍ଟର ଅଦାଲତୀ ରେକର୍ଡରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ପରେ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ପରୀକ୍ଷା କରିବେ।
ସେତେବେଳେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଆଇନଗତ ତର୍କ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି—
୧. ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ର ୟୁପିଏସ୍ସି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ପ୍ୟାନେଲ୍ରେ କରିଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯଥାର୍ଥ ଥିଲା କି?
୨. ଜଣେ ଡିଜିପି ପାହ୍ୟା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଇଣ୍ଟେଗ୍ରିଟି ସାର୍ଟିଫିକେଟ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ରାଜ୍ୟର ପଦକ୍ଷେପର ଆଇନଗତ ପ୍ରଭାବ କ’ଣ?
୩. ୟୁପିଏସ୍ସି ବୈଠକ ପୂର୍ବରୁ ଦୁଇ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଡିଜିପି ପାହ୍ୟାକୁ ପଦୋନ୍ନତି ଦେବାର ସମୟକ୍ରମ କେବଳ ପ୍ରଶାସନିକ ଥିଲା କି?
୪. ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସମସ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ପ୍ରକାଶ ସିଂହ ରାୟର ମୂଳ ନୀତି ଓ ୟୁପିଏସ୍ସି ନିୟମ ସହ ସମଞ୍ଜସ କି?
୫. ପ୍ୟାନେଲ୍ର ଗଠନ ଓ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପଦୋନ୍ନତି ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରକୃତରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା କି?
ପୂର୍ବତନ ଆଇପିଏସ୍ ଯଶୋବର୍ଦ୍ଧନ ଆଜାଦଙ୍କ ପକ୍ଷଭୁକ୍ତି ପରେ ମାମଲାରେ ଆଉ ଏକ ଆଇନଗତ ପକ୍ଷ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଛି। ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଜଷ୍ଟିସ୍ ନୀରଜ କିଶନ କୌଲଙ୍କ ଭଳି ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ପକ୍ଷ ରଖିବା ମଧ୍ୟ ମାମଲାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇଛି।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨ର ଶୁଣାଣିରେ ଏବେ କେବଳ ‘କିଏ ହେବେ ଓଡ଼ିଶାର ଡିଜିପି’ ପ୍ରଶ୍ନ ନୁହେଁ; ବରଂ ‘ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେତେ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ନିରପେକ୍ଷ ଓ ନିୟମସମ୍ମତ’—ଏହି ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନଜର ରହିବ।
