ସତ୍ୟପାଠ | ଭୁବନେଶ୍ୱର | ୨୨ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬: ଦେଶରେ କୋଇଲା ଯୋଗାଣ ବଢ଼ୁଛି। ରେଳ ରେକ୍ରେ କୋଇଲା ପରିବହନ ମଧ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। କିନ୍ତୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ କୋଇଲା ମହଜୁଦ ସଙ୍କଟ ଦୂର ହେଉନାହିଁ।
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପ୍ରାଧିକରଣ (CEA)ର ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଅକ୍ଟୋବର ୧୯ ସୁଦ୍ଧା ଦେଶର ୧୯୧ଟି ନିରୀକ୍ଷଣାଧୀନ କୋଇଲାଭିତ୍ତିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ୯୬ଟିରେ ତିନିଦିନରୁ କମ୍ ସମୟ ପାଇଁ କୋଇଲା ମହଜୁଦ ରହିଥିଲା। ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ଥିଲା ୬୦। ଅର୍ଥାତ୍ ମାତ୍ର ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ସଙ୍କଟଗ୍ରସ୍ତ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ଯଥେଷ୍ଟ ବଢ଼ିଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ କେନ୍ଦ୍ର କୋଇଲା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅକ୍ଟୋବର ୧୨ର ବିବୃତି ଅନୁସାରେ, ଅକ୍ଟୋବର ପ୍ରଥମ ଦଶଦିନରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ୨୪.୯ ଲକ୍ଷ ଟନ୍ କୋଇଲା ଯୋଗାଣ ହୋଇଥିଲା। ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଏହା ଥିଲା ୨୨.୧ ଲକ୍ଷ ଟନ୍।
ତେବେ ଏଠାରେ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନ — କୋଇଲା ଯୋଗାଣ ବଢ଼ିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଏତେ ସଂଖ୍ୟକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରର ମହଜୁଦ କମୁଛି କାହିଁକି?
ଏହାର ଗୋଟିଏ କାରଣ ହେଉଛି ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାହିଦାରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ବୃଦ୍ଧି। ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ କୋଇଲାଭିତ୍ତିକ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ପୂର୍ବବର୍ଷ ତୁଳନାରେ ୧୩.୩ ପ୍ରତିଶତ ବଢ଼ିଥିବାବେଳେ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କମିଛି। ଫଳରେ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଅଧିକ ଚାପ ପଡ଼ିଛି।
କିନ୍ତୁ କେବଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଚାହିଦାକୁ ଦାୟୀ କରି ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସମସ୍ୟାକୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଏଠାରେ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଉଠୁଛି ଆହୁରି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ।
ତାଳଚେର ଓ ଇବ୍ ଭ୍ୟାଲି ଭଳି ବିଶାଳ କୋଇଲା ଖଣି ଅଞ୍ଚଳରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟନ୍ କୋଇଲା ଉତ୍ତୋଳନ ଓ ପରିବହନ ହେଉଛି।
ଏହି କୋଇଲାର କେତେ ଅଂଶ ଓଡ଼ିଶାର ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଉଛି? କେତେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଯାଉଛି? କେତେ ଅଂଶ ଇସ୍ପାତ, ସିମେଣ୍ଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶିଳ୍ପକୁ ଯୋଗାଣ ହେଉଛି?
କେଉଁ ଖଣିରୁ କେଉଁ କମ୍ପାନୀକୁ କେତେ କୋଇଲା ଯାଉଛି, ତାହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ଖଣିଭିତ୍ତିକ ଓ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯିବ କି?
ଏହା ସହିତ ଆଉ ତିନୋଟି ପ୍ରଶ୍ନ ଜଡ଼ିତ।
ପ୍ରଥମ: ଖଣିରୁ କୋଇଲା ବାହାରିବା ପରେ ରେଳ ପରିବହନରେ ବିଳମ୍ବ ହେଉଛି କି? ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ରେକ୍ ଯୋଗାଣ ଓ ପ୍ରକୃତ ପରିବହନ ମଧ୍ୟରେ କେତେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ରହିଛି?
ଦ୍ୱିତୀୟ: କେଉଁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ କେନ୍ଦ୍ରକୁ କେତେ କୋଇଲା ଆବଣ୍ଟନ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରକୃତରେ କେତେ ପହଞ୍ଚିଛି? ଯୋଗାଣର ଅଭାବ ଉତ୍ପାଦନସ୍ଥଳରେ, ପରିବହନରେ ନା ଆବଣ୍ଟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ?
ତୃତୀୟ: ଓଡ଼ିଶାର ଖଣି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକେ ଜମିହାନି, ବିସ୍ଥାପନ, ଧୂଳି ଓ ପ୍ରଦୂଷଣର ମୂଲ୍ୟ ଦେଉଥିବାବେଳେ ରାଜ୍ୟକୁ କେତେ ରାଜସ୍ୱ, ସ୍ଥାୟୀ ନିଯୁକ୍ତି ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ବିକାଶର ଲାଭ ମିଳୁଛି?
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର କହୁଛନ୍ତି, କୋଇଲା ପରିବହନରେ ଉନ୍ନତି ହୋଇଛି ଏବଂ ସଙ୍କଟଗ୍ରସ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ଅତିରିକ୍ତ ଯୋଗାଣ କରାଯାଉଛି। ସରକାରଙ୍କ ମତରେ, ‘କ୍ରିଟିକାଲ୍ ଷ୍ଟକ୍’ ତାଲିକାରେ ଥିବା ଅର୍ଥ ସମ୍ପୃକ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି ନୁହେଁ।
ଏହି ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। କିନ୍ତୁ ସେଥିସହ ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଯାଉଛି — ଯୋଗାଣ ବଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜରୁରୀ ମହଜୁଦ କାହିଁକି ପୁନର୍ଗଠିତ ହୋଇପାରୁନାହିଁ?
ଓଡ଼ିଶାରୁ କୋଇଲା କେଉଁଠି ଯାଉଛି, କେତେ ପରିମାଣରେ ଯାଉଛି ଏବଂ କେଉଁ ମୂଲ୍ୟରେ ଯାଉଛି — ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିସାବ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ଆବଶ୍ୟକ।
କାରଣ ଓଡ଼ିଶା କେବଳ ଦେଶକୁ କୋଇଲା ଯୋଗାଉଥିବା ଏକ ଖଣି ଅଞ୍ଚଳ ନୁହେଁ। ଏହାର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କ ଆର୍ଥିକ, ପରିବେଶଗତ ଓ ସାମାଜିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ।
ଏବେ କେନ୍ଦ୍ର କୋଇଲା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ରେଳବାଇ ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏହି ହିସାବ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବେ କି?
