ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ନାୟକ

ଭୁବନେଶ୍ୱର, 06/10/2026: ବାଲି ଚୋରି କର। ଧରାପଡ଼ିଲେ ଜରିମାନା ଦିଅ। ତା’ପରେ ପୁଣି ବାଲି ଉଠାଅ!ଓଡ଼ିଶାରେ ବେଆଇନ ବାଲି ଖନନ ବିରୋଧରେ ପ୍ରଶାସନର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କ’ଣ ଏମିତି ଚାଲୁଥିଲା?

ନ୍ୟାସନାଲ ଗ୍ରୀନ ଟ୍ରିବୁନାଲ —NGTଙ୍କ ନଭେମ୍ବର ୩ ତାରିଖର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗମ୍ଭୀର କରିଦେଇଛି।NGT ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି—ଜରିମାନା ଦେଲେ ଖଣିଜ ଚୋରିର ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଅପରାଧର ତଥ୍ୟ ମିଳିଲେ FIR ହେବ, ତଦନ୍ତ ହେବ।

ବରଗଡ଼ରୁ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲା ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନବରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଅମ୍ବାଭୋନା ତହସିଲ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚିଖିଲି ଗାଁ ନିକଟ ମହାନଦୀ ଶଯ୍ୟାରୁ ବେଆଇନ ବାଲି ଖନନ ଓ ମହଜୁଦ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଥିଲା।ଅଭିଯୋଗକାରୀ ଶିବାଜୀ ପଟେଲ NGTଙ୍କ ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୋଇଥିଲେ।ତଦନ୍ତରୁ ଜଣାପଡ଼ିଥିଲା—

  • ଚିଖିଲି ଏକ ଅନୁମୋଦିତ ବାଲିଘାଟ ନଥିଲା।
  • ସେଠାରେ ବାଲି ଖନନ ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଇନଥିଲା।
  • ୨୦୨୪ ଜୁନ୍ ୯ରେ ପ୍ରାୟ ୧,୦୦୦ ଘନମିଟର ବାଲି ଠାବ ହୋଇଥିଲା।
  • ଜୁନ୍ ୨୨ରେ ଆଉ ପ୍ରାୟ ୭,୬୮୮ ଘନମିଟର ବାଲି ମହଜୁଦ ଥିବା ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା।
  • ମୋଟ ପ୍ରାୟ ୮,୬୮୮ ଘନମିଟର ବାଲି।

ପ୍ରଶାସନ ଦୁଇଟି ଘଟଣାରେ ମୋଟ ୧୪ ଲକ୍ଷ ୪୪ ହଜାର ଟଙ୍କା କମ୍ପାଉଣ୍ଡିଂ ଚାର୍ଜ ଆଦାୟ କରିଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ଖଣିଜ ଚୋରି ଅଭିଯୋଗରେ ଆବଶ୍ୟକ ଫୌଜଦାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କାହିଁକି ହୋଇନଥିଲା?

ବାଲି ଚୋରିର ପ୍ରମାଣ ମିଳିଲା, ଜରିମାନା ଆଦାୟ ହେଲା—କିନ୍ତୁ ଅପରାଧ ମାମଲା କାହିଁକି ନୁହେଁ?

ଜରିମାନା କ’ଣ ଅପରାଧର ଲାଇସେନ୍ସ?

ଏଠାରେ ଆଇନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ରହିଛି।MMDR ଆଇନ ଅନୁସାରେ କେତେକ ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନର ସମାଧାନ କମ୍ପାଉଣ୍ଡିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ହୋଇପାରେ।କିନ୍ତୁ ସରକାରୀ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଚୋରିର ଅଭିଯୋଗ ଅଲଗା ଫୌଜଦାରୀ ପ୍ରଶ୍ନ।

NGT କହିଛନ୍ତି, ନିୟମ ଉଲ୍ଲଂଘନର ଜରିମାନା ଦେଲେ ଖଣିଜ ଚୋରିର ଅଭିଯୋଗ ଶେଷ ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ।

ଅର୍ଥାତ୍ ବାଲି ଚୋରି କରି ଜରିମାନା ଦେବା ଆଇନରୁ ଖସିଯିବାର ରାସ୍ତା ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।

NGTଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ —ଏବେ ଜବାବଦେହିତା କାହାର?

  • ବରଗଡ଼ ଏସ୍‌ପିଙ୍କୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକରେ FIR ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ।
  • ରାଜ୍ୟ ପୁଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କୁ ବେଆଇନ ବାଲି ଖନନ ଓ ପରିବହନରେ ଅପରାଧର ତଥ୍ୟ ମିଳିଲେ ତୁରନ୍ତ FIR ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ।
  • ବାଲି ପରିବହନ ଗାଡ଼ିରେ GPS ଓ RFID ଟ୍ରାକିଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା।
  • ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବ ପ୍ରତି ତିନି ମାସରେ ସମୀକ୍ଷା କରି ରିପୋର୍ଟ ସାର୍ବଜନୀନ କରିବେ।
  • ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବୋର୍ଡ ପରିବେଶ କ୍ଷତିର ଆକଳନ କରି କ୍ଷତିପୂରଣ ଆଦାୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବ।

 ଏହା କେବଳ ବରଗଡ଼ର କଥା ନୁହେଁ

ଏଠାରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ସିଧା ପ୍ରଶ୍ନ।

ପ୍ରଥମ: ଗତ ଦୁଇ ବର୍ଷରେ ବେଆଇନ ବାଲି ଖନନର କେତୋଟି ମାମଲା କେବଳ ଜରିମାନା ଆଦାୟ କରି ବନ୍ଦ କରାଯାଇଛି?

ଦ୍ୱିତୀୟ: ସେହି ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କେତୋଟିରେ ଖଣିଜ ଚୋରିର ତଥ୍ୟ ଥାଇ ମଧ୍ୟ FIR ହୋଇନାହିଁ?

ତୃତୀୟ: କେବଳ ଟ୍ରକ୍ ଡ୍ରାଇଭରଙ୍କୁ ଧରାଯାଉଛି, ନା ବାଲି ଉଠାଉଥିବା ମୂଳ ବ୍ୟବସାୟୀ, ଅର୍ଥ ଯୋଗାଣକାରୀ ଓ ପରିବହନ ନିୟନ୍ତ୍ରକଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଦନ୍ତ ପହଞ୍ଚୁଛି?

ଚତୁର୍ଥ: ବେଆଇନ ବାଲି ଖନନ ଜାଣି ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ନେଇନଥିବା ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କେତେଥର ଶୃଙ୍ଖଳାଗତ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇଛି?

ପଞ୍ଚମ: ନଦୀରୁ ଯେତିକି ବାଲି ଉଠିଛି, ସରକାରୀ ରେକର୍ଡରେ ସେତିକି ହିସାବ ଅଛି କି?

ଆଉ ଏକ ଅସ୍ୱସ୍ତିକର ପ୍ରସଙ୍ଗ

ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଅନୁଗୁଳର ଅନ୍ୟ ଏକ ବାଲି ଖନନ ମାମଲାରେ NGT ଶୁଣାଣିରେ ବାରମ୍ବାର ଅନୁପସ୍ଥିତି ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ଶାସନ ସଚିବଙ୍କ ସମେତ ଆଠଜଣ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ମୋଟ ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।

ଗୋଟିଏ ମାମଲାରେ ଅପରାଧ ମାମଲା ରୁଜୁରେ ଅବହେଳାର ପ୍ରଶ୍ନ।

ଆଉ ଗୋଟିଏ ମାମଲାରେ NGTଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତି।

ଏହା କ’ଣ କେବଳ କିଛି ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅବହେଳା, ନା ବାଲି ଖନନ ଉପରେ ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ବଡ଼ ଦୁର୍ବଳତା?

ଶେଷ କଥା

ମୋହନ ମାଝୀ ସରକାରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ—

ବାଲି ମାଫିଆଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସରକାର ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି, ନା ଜରିମାନା ଆଦାୟ କରି ଦାୟିତ୍ୱ ସାରୁଛନ୍ତି?

NGTଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପରେ କେବଳ ନୂଆ ସର୍କୁଲାର ଜାରି କଲେ ହେବ ନାହିଁ।

ପୁରୁଣା ମାମଲାର ମଧ୍ୟ ଅଡିଟ୍ ହେଉ।

ଯେଉଁଠି ଅପରାଧର ପ୍ରମାଣ ରହିଛି, ସେଠି ଆଇନ ଅନୁସାରେ ତଦନ୍ତ ହେଉ।

“ନଦୀରୁ ବାଲି ଚୋରି ହେଲା। ସରକାର ଜରିମାନା ପାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ନଦୀ ତା’ର କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇଲା କି?”

ଏହା ହେଉଛି ଅସଲ ପ୍ରଶ୍ନ।