ସତ୍ୟ ପ୍ରକାଶ ନାୟକ
21/08/2026 : କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଣାଯାଇଥିବା Mines and Minerals (Development and Regulation) Amendment Bill, 2026 କୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୀତି ଏବେ ସରଗରମ। ବିଜେଡି ସୁପ୍ରିମୋ ତଥା ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ନବୀନ ପଟନାୟକ ଏବଂ ବିଜେପି ସାଂସଦ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ତୀବ୍ର ରାଜନୈତିକ ଲଢ଼େଇ କେବଳ ରାଜସ୍ୱର ଆକଳନ ନୁହେଁ, ବରଂ ରାଜ୍ୟର ସାମ୍ବିଧାନିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଓ କର୍ପୋରେଟ୍ ରାଜନୈତିକ ପାଣ୍ଠି ଉପରେ ଏକଚାଟିଆ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାରର ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି।
ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ବନାମ ନବୀନ: ରାଜସ୍ୱ ବୃଦ୍ଧି ବନାମ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର
ନବୀନ ପଟ୍ଟନାୟକ ଭିଡିଓ ବାର୍ତ୍ତା ଜରିଆରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ ଯେ ନୂଆ ଖଣି ବିଲ୍ ଓଡ଼ିଶା ଭଳି ଖଣିଜ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟର ଆର୍ଥିକ କ୍ଷମତା ଓ ଟିକସ ଆଦାୟ ଅଧିକାରକୁ ଛଡ଼ାଇ ନେବ। ଏହାର ଜବାବରେ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଏକ ଲମ୍ବା ପୋଷ୍ଟ କରି ନବୀନଙ୍କୁ “କୁମ୍ଭୀର କାନ୍ଦଣା” କାନ୍ଦୁଥିବା ଏବଂ ଲୋକଙ୍କୁ ବିଭ୍ରାନ୍ତ କରୁଥିବା ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଧାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି: ମୋଦୀ ସରକାର ଆଣିଥିବା ସଂସ୍କାର ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାର ଖଣି ରାଜସ୍ୱ ୫,୦୦୦ କୋଟିରୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ପ୍ରାୟ ୫୦,୦୦୦ କୋଟିରେ ପହଞ୍ଚିଛି ଏବଂ DMF ମାଧ୍ୟମରେ ୩୭,୦୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ମିଳିଛି। ନୂଆ ଆଇନରେ ରାଜ୍ୟ ଗୋଟିଏ ବି ଟଙ୍କା ହରାଇବ ନାହିଁ।
ନବୀନଙ୍କ ପାଲଟା ପ୍ରଶ୍ନ: ଅଧିକ ରାଜସ୍ୱର ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଖାଇ କ’ଣ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଦତ୍ତ ରାଜ୍ୟର ମୌଳିକ କର ଆଦାୟ ଅଧିକାରକୁ ଛଡ଼ାଇ ନିଆଯାଇପାରିବ? ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ୯ ଜଣିଆ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଦେଇଥିବା ରାୟକୁ କେନ୍ଦ୍ର କିପରି ଅଣଦେଖା କରିପାରିବ?
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ରାୟକୁ ବାଇପାସ୍ କରିବାର ପ୍ରୟାସ
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଐତିହାସିକ ରାୟ ଅନୁଯାୟୀ, ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଖରେ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳର ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଓ ଖଣିଜ ଭୂମି ଉପରେ ଟିକସ ଲାଗୁ କରିବାର ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିକାର ରହିଛି। ମାତ୍ର ଏମଏମଡିଆର ସଂଶୋଧନ ବିଧେୟକ ୨୦୨୬ ମାଧ୍ୟମରେ ଧାରା ୯-ଡି (Section 9D) ଯୋଡ଼ି କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଏହି ସ୍ୱାଧୀନ କର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କ୍ଷମତା ଉପରେ ଅଙ୍କୁଶ ଲଗାଇଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର ବିଧାନସଭା ନିଜ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ନିଜେ ଟିକସ ବସାଇବାର ଅଧିକାର ହରାଇବ।
କର୍ପୋରେଟ୍ ନିର୍ବାଚନୀ ଚାନ୍ଦା ଧ୍ରୁବୀକରଣ ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ କରିବାର ରଣନୀତି
ଏହି ସମଗ୍ର ବିବାଦ ପଛରେ ରହିଛି ଏକ ସୁଚିନ୍ତିତ ରାଜନୈତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ଗଣିତ:
ଦିଲ୍ଲୀ କେନ୍ଦ୍ରିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ସମସ୍ତ ଖଣିଜ ନୀତି, ଟିକସ ସୀମା ଓ କ୍ଲିୟରାନ୍ସକୁ କେନ୍ଦ୍ର ଅଧୀନକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଦେଶର ବଡ଼ ବଡ଼ ଖଣି କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ଏକଚାଟିଆ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରୁଛନ୍ତି।
ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ: ଯେତେବେଳେ ନିୟମ ଓ କର ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କେନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେବ, ଖଣି କମ୍ପାନୀମାନେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର କିମ୍ବା ଆଞ୍ଚଳିକ ନେତୃତ୍ୱକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଦେବେ।
ରାଜନୈତିକ ପାଣ୍ଠି (Electoral Funding)ର ଏକଚାଟିଆକରଣ: ଭାରତରେ ଖଣି ଓ ଶିଳ୍ପ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ରାଜନୈତିକ ଦଳମାନଙ୍କୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରଦାନ କରିଥାନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା କେନ୍ଦ୍ର ହାତକୁ ଚାଲିଯିବ, କର୍ପୋରେଟ୍ ସଂସ୍ଥାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଚାନ୍ଦା କେବଳ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଶାସକ ଦଳ ଆଡ଼କୁ ଢାଳିବେ।
ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଅନାହାର: ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଜେଡି ଭଳି ଆଞ୍ଚଳିକ ତଥା ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ କର୍ପୋରେଟ୍ ଅନୁଦାନରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଦୁର୍ବଳ ହେବେ ଏବଂ ଖଣିଜ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ କେନ୍ଦ୍ରର ଅନୁକମ୍ପା ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ।
ନବୀନ-ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଏହି ଲଢ଼େଇ କେବଳ ଟିକସ କିମ୍ବା ରାଜସ୍ୱ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଭିତରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ; ଏହା ଭାରତୀୟ ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଳଦୁଆ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱରକୁ ଆର୍ଥିକ ଭାବେ ଚାପି ରଖିବାର ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଚେକ୍ମେଟ୍।
