ଓଡ଼ିଶାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୁଲିସ ମହାନିର୍ଦ୍ଦେଶକ (ଡିଜିପି) ନିଯୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ଚାଲିଥିବା ବିବାଦ ଏବେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ‘ପ୍ରକାଶ ସିଂହ’ ମାମଲାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ, ତାହାକୁ ନେଇ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଆବେଦନ ମଧ୍ୟରେ ଆଜି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣାଣି ହେବ।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ୧୩ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ର ଡେଲି କଜ୍ଲିଷ୍ଟରେ W.P.(C) No.310/1996, Prakash Singh & Ors. vs Union of India ମାମଲାକୁ ଆଇଟମ୍ ନମ୍ବର ୨୬ ଭାବେ ‘Orders (Incomplete Matters/IAs/CRLMPs)’ ଶ୍ରେଣୀରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ମାମଲା ସହ I.A. No.236884/2026 ଏବଂ I.A. No.236908/2026 ମଧ୍ୟ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି।
କଜ୍ଲିଷ୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ମାମଲାଟି ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ଜୋୟମାଲ୍ୟ ବାଗଚୀ ଓ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଭି. ମୋହନାଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ଦୁଇଟି ଆଇଏକୁ ଇଣ୍ଟରଭେନ୍ସନ୍ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିବାବେଳେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଦେଶ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇଁ ମାମଲା ରଖାଯାଇଛି।
୧୧ ଜଣିଆ ତାଲିକା ପ୍ରତ୍ୟାହାରକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ
ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆ ଡିଜିପି ଚୟନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପୂର୍ବରୁ ୟୁପିଏସ୍ସିକୁ ପଠାଇଥିବା ୧୧ ଜଣିଆ ତାଲିକାକୁ ପରେ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇଥିବା ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି। ଏହା ପରେ ନୂଆ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ନେଇ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି।
ନୂଆ ତାଲିକାରେ କିଛି ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ସାମିଲ କରିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ନେଇ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଯାଇଛି। ବିଶେଷକରି ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଡିଜି ପାହ୍ୟାକୁ ପଦୋନ୍ନତି ମିଳିଲେ, ତାହା ତାଙ୍କୁ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ୟାନେଲରେ ସ୍ୱତଃ ଯୋଗ୍ୟ କରିଦିଏ କି ନାହିଁ—ଏହା ଏବେ ଆଇନଗତ ଚର୍ଚ୍ଚାର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ।
ତେବେ ଏସବୁ ଅଭିଯୋଗ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଉଠାଯାଇଛି। ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ‘ପ୍ରକାଶ ସିଂହ’ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ରାୟ ଦେଇନାହାନ୍ତି।
‘ପ୍ରକାଶ ସିଂହ’ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ରାଜ୍ୟ ପୁଲିସର ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ଡିଜିପି ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ‘ପ୍ରକାଶ ସିଂହ’ ମାମଲାରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଦେଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶର ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି। ଯୋଗ୍ୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ବିଚାର କରି ୟୁପିଏସ୍ସି ପକ୍ଷରୁ ଏକ ପ୍ୟାନେଲ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ। ପରେ ସେହି ପ୍ୟାନେଲ୍ରୁ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ଡିଜିପି ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି।
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବରିଷ୍ଠତା, ସେବା ରେକର୍ଡ, ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲାଗୁ ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ବିଚାର କରାଯାଏ।
ଫେବ୍ରୁଆରୀ ଆଦେଶ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନଜର
ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ୧୨ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨୦୨୬ର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଆଦେଶକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ହେଉଛି। ଏହି ଆଦେଶ ଓଡ଼ିଶା ମାମଲାରେ ନୁହେଁ, ତାମିଲନାଡୁ ଡିଜିପି ନିଯୁକ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ ମାମଲାରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
ଏହି ଆଦେଶରେ ଡିଜିପି ପଦ ପାଇଁ ‘ଜୋନ୍ ଅଫ୍ କନ୍ସିଡରେସନ୍’, ଯୋଗ୍ୟତା, ସେବା ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ବରିଷ୍ଠତା ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଇଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ପୁଲିସିଂ ଓ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ କରାଯାଇଥିବା ସେବାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ଆସିଥିଲା।
ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଓଡ଼ିଶା ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଅଧିକାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଯୋଜ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟତା ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ଆଇନଗତ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ଆଜିର ଶୁଣାଣିରେ କ’ଣ ହୋଇପାରେ?
୧୩ ଅଗଷ୍ଟର କଜ୍ଲିଷ୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଖ୍ୟ ମାମଲା ସହ ଦୁଇଟି ଇଣ୍ଟରଭେନ୍ସନ୍ ଆବେଦନ ମଧ୍ୟ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ଆଜି ଏହି ଆବେଦନଗୁଡ଼ିକର ଶୁଣାଣି ସହ ଡିଜିପି ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଉଠିଥିବା ଆଇନଗତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ କୋର୍ଟଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ କ’ଣ ରହୁଛି, ତାହା ଉପରେ ନଜର ରହିବ।
ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ୟାନେଲ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର, ନୂଆ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଳନ—ଏସବୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଗାମୀ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିର୍ଭର କରିପାରେ।
ପ୍ରଶାନ୍ତ ଭୂଷଣଙ୍କ ନାମ କଜ୍ଲିଷ୍ଟରେ
ଆଜିର କଜ୍ଲିଷ୍ଟରେ ମୁଖ୍ୟ ମାମଲାର ପିଟିସନରଙ୍କ ପକ୍ଷର ଆଇନଜୀବୀ ଭାବେ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଭୂଷଣଙ୍କ ନାମ ଦର୍ଶାଯାଇଛି।
ଏପଟେ ଓଡ଼ିଶା ଡିଜିପି ନିଯୁକ୍ତିକୁ ନେଇ ଦାଖଲ ହୋଇଥିବା ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ଆବେଦନରେ ବରିଷ୍ଠ ଆଇନଜୀବୀ ପି. ଚିଦାମ୍ବରମ୍ ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଯୁକ୍ତି ରଖିଥିବା ଦାବି କରାଯାଇଛି।
ଡିଜିପି ଚୟନର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିଗ ଉପରେ ନଜର
ଓଡ଼ିଶାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଡିଜିପି କିଏ ହେବେ, ତାହା ଏବେ ପ୍ରଶାସନିକ ଓ ଆଇନଗତ ଦୁଇଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ଗୋଟିଏ ପଟେ ୟୁପିଏସ୍ସିରେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନାମ ଉପରେ ବିଚାର ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟପଟେ ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବୈଧତା ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ମାମଲା ଚାଲିଛି।
୧୩ ଅଗଷ୍ଟର ଶୁଣାଣିରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ଆଦେଶ ଓ ଦିଗନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଆସନ୍ତା ଦିନରେ ଓଡ଼ିଶା DGP ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଆଜିର ଶୁଣାଣି ପୂର୍ବରୁ କୋର୍ଟ କେଉଁ ଅନ୍ତିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହିହେବ ନାହିଁ।
ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଆଜିର ଶୁଣାଣି ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା DGP ଚୟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ।
