(ସତ୍ଯପାଠ ବ୍ୟୁରୋ) ଭୁବନେଶ୍ୱର : ବୁଧବାର କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରିମଣ୍ଡଳ ସଂପ୍ରସାରଣ ପୂର୍ବରୁ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ନୂଆ କରି ସହଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଗଠନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରାଳୟର ପ୍ରଥମ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଛନ୍ତି ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ। ଏହି ବିଭାଗକୁ ଅତିରିକ୍ତ ବିଭାଗ ଭାବରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦି ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି ଯେ ହଠାତ୍ କାହିଁକି ସହଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରାଳୟ ଗଠନ କରାଗଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦାୟିତ୍ବ ନଦେଇ ଅମିତ ଶାହଙ୍କୁ ଏହି ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଗଲା ? ପିଆଇବି ପକ୍ଷରୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ଏକ ବିଜ୍ଞପ୍ତିରେ ଦର୍ଶାଯାଇଛି ଯେ ଏହା ‘ସହକାର ସେ ସମୃଧୀ’ (ସହଯୋଗ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଗତି) ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ମୋଦୀ ସରକାର ଏଭଳି ଏକ ନୂତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି। ସମବାୟ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ମଜଭୁତ କରିବା ଓ ଏହାକୁ ନୀତିଗତ ଢାଞ୍ଚା ଦେବାକୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ଏହି ବିଭାଗ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସହଯୋଗ କରିବ ବୋଲି ବିବୃତ୍ତିରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଏଥିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ଭାରତରେ ଏକ ସହଯୋଗୀ-ଆଧାରିତ ଅଆର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ମଡେଲ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ, ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟ ମନଲଗାଇ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି । ସମବାୟ ସମିତି ପାଇଁ ‘ଇଜ୍ ଅଫ୍ ଡୁଇଙ୍ଗ୍ ବିଜନେସ୍ ’ ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକୁ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିବା ଏବଂ ବହୁ-ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ସମିତି (MSCS) ର ବିକାଶ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ। ସହଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଏକ ପୃଥକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଗଠନ କରିବା ଅର୍ଥମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦ୍ବାରା କରାଯାଇଥିବା ବଜେଟ୍ ଘୋଷଣାକୁ ମଧ୍ୟ ପୂରଣ କରେ ବୋଲି ଏହି ବିବୃତ୍ତିରେ କୁହାଯାଇଛି । ତେବେ ଅମିତ୍ ଶାହାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯିବା ଦ୍ବାରା ବିରୋଧୀ ଚିନ୍ତିତ।
ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ
ତେଣୁ କଂଗ୍ରେସ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଏକ “ରାଜନୈତିକ ହତ୍ଯା” ବୋଲି କହିଥିବାବେଳେ ବାମପନ୍ଥୀମାନେ ଏହାକୁ “ଦେଶର ସଙ୍ଘୀୟ ବ୍ଯବସ୍ଥା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। କୁହାଯାଉଛି ଯେ ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରାୟତଃ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଏବଂ ଗୁଜୁରାଟରେ ଅନୁଭୂତ ହେବ, ଯେଉଁଠାରେ ଚିନି , ଦୁଗ୍ଧ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳ ତଥା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଅଣ-କୃଷି ଋଣ ସମାଜ ଚଳାଇବାରେ ବହୁ ବଡ ବଡ ସମବାୟ ସମିତି ରହିଛି। କେବଳ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପ୍ରାୟ 21,000 ପ୍ରାଥମିକ କୃଷି ଋଣ ସୋସାଇଟି ଏବଂ 31 ଟି ଜିଲ୍ଲା ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଛି ।
କଂଗ୍ରେସ ନେତାମାନେ ବିଶ୍ବାସ କରନ୍ତି ଯେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି 2002 ର ମଲ୍ଟି ଷ୍ଟେଟ କୋଅପରେଟିଭ ସୋସାଇଟି ଆକ୍ଟ ଦ୍ବାରା ପରିଚାଳିତ ଏହି ସୋସାଇଟି ଗୁଡିକ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିବାକୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅପବ୍ୟବହାର କରିବ। ଯେହେତୁ ଏହି ସମୟରେ ସମବାୟ ସଂସ୍ଥା ଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ କଂଗ୍ରେସ ଏବଂ ଏନସିପି ଦ୍ବାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରାୟ 150 ବିଧାୟକ ସମବାୟ କ୍ଷେତ୍ର ସହ ଜଡିତ ଥିବା କୁହାଯାଉଛି।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ପୃଥିରାଜ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପ୍ରଶାସନିକ ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ବାରା କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ନାହିଁ, “ଅମିତ ଶାହାଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଅତିରିକ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିବାର ରାଜନୈତିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ରହିଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ରାଜନୈତିକ ଦିଗକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ୪୮ ଲୋକସଭା ଆସନ ଥିବା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମହା ବିକାଶ ଅଘାଡୀ ସରକାର ବିଜେପି ପାଇଁ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁଛନ୍ତି।
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର କଂଗ୍ରେସ ସଭାପତି ନାନା ପାଟୋଲ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବିଜେପି “ସମବାୟ ସମିତି ପାଇଁ କିଛି କରେ ନାହିଁ”। ଦଳର ଅନ୍ୟ ନେତାମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏଭଳି ଏକ ନୂତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଗଠନ କରିବା ପଛର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି କଂଗ୍ରେସ-ଏନସିପି ଗଡ଼ରେ ବିଜେପିର “ବ୍ୟାକଡୋର୍ ଏଣ୍ଟ୍ରି” । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଆସନ୍ତା ବର୍ଷ ହେବାକୁ ଥିବା ଗୁଜୁରାଟ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଏଭଳି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିବା କୁହାଯାଉଛି।
ବାମପନ୍ଥୀ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ନେଇ ଉଦବେଗ ପ୍ରକାଶ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହାଦ୍ବାରା ଦେଶର ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଭାବିତ ହେବ । କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (ମାର୍କ୍ସବାଦୀ) ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ସୀତାରାମ ୟେଚୁରୀ ଟ୍ୱିଟ୍ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ସମ୍ବିଧାନର ସପ୍ତମ ସୂଚୀରେ ସହଯୋଗୀ ସୋସାଇଟି ହେଉଛି ରାଜ୍ୟର ବିଷୟ। ସଙ୍ଘୀୟ ବ୍ଯବସ୍ଥା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। PSU ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକୁ ଲୁଟ୍ କରିବା ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକୁ ଲୁଟିବା ପାଇଁ ଏମିତି ଏକ ନୂତନ ବିଭାଗ କରାଯାଇଛି। ”
ସିପିଆଇ ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ଡି.ରାଜା ମଧ୍ୟ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇ କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏହି ବିଭାଗର ଦାୟିତ୍ୱ କାହିଁକି ଦିଆଯାଇଛି ବୋଲି ପଚାରିଛନ୍ତି। “ସମବାୟ କ୍ଷେତ୍ର ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଡୋମେନରେ ଅଛି। ଏହା ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ଅଧିକାର ଏବଂ କ୍ଷମତାକୁ ଛଡ଼ାଇବା ଛଡା ଆଉ କିଛି ନୁହେଁ ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି।
ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୂର୍ବତନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ତଥା ବିଜେପିର ବରିଷ୍ଠ ନେତା ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ୍ ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ସ୍ବାଗତ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆର୍ଥିକ ଦୁରବସ୍ଥା ସମୟରେ ନୂତନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ କେବଳ ସହଯୋଗୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ସମର୍ଥନ କରିବ। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦାୟିତ୍ବ ଶାହାଙ୍କୁ ଦିଆଯିବାରେ କୌଣସି ଭୁଲ୍ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତି କରି କହିଛନ୍ତି। “ମୁଁ ଭାବୁଛି ସହଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅମିତ ଶାହାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ଗୁଜୁରାଟରେ ସହଯୋଗୀ କ୍ଷେତ୍ରର ବିକାଶରେ ତାଙ୍କର ଏକ ବଡ ନାମ ରହିଛି ଏବଂ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅନେକ ଅଭିଜ୍ଞତା ରହିଛି। ” ଶାହା ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଜିଲ୍ଲା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।
ସମବାୟ ସମିତି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଏକତ୍ରିତ କରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସାମୂହିକ ବୁଝାମଣା ଶକ୍ତି ଏବଂ ସ୍କେଲର ଅର୍ଥନୀତିର ଲାଭ ପ୍ରଦାନ କରେ । ମୋଟାମୋଟି ଭାରତରେ 194,195 ସମବାୟ ଦୁଗ୍ଧ ସୋସାଇଟି ଏବଂ 330 ସମବାୟ ଚିନି ମିଲ୍ ଅଛି । ଜାତୀୟ ଦୁଗ୍ଧ ବିକାଶ ବୋର୍ଡର ବାର୍ଷିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, କେବଳ 2019-20 ମସିହାରେ ଦୁଗ୍ଧ ସମବାୟ ସମିତିଗୁଡିକ 1.7 କୋଟି ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଠାରୁ 4.80 କୋଟି ଲିଟର ଦୁଗ୍ଧ କ୍ରୟ କରି ଦିନକୁ 3.7 କୋଟି ଲିଟର କ୍ଷୀର ବିକ୍ରି କରିଥିଲେ। ସେହିଭଳି ସମବାୟ ଚିନି ମିଲଗୁଡିକ ଦେଶର ମୋଟ ଉତ୍ପାଦନର ପ୍ରାୟ 35% ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ ।
ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, 2019-20 ର NABARD ର ବାର୍ଷିକ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶରେ 95,238 ଗ୍ରାମ ସ୍ତରୀୟ ପ୍ରାଥମିକ କୃଷି ଋଣ ସମାଜ (PACSs), 363 ଜିଲ୍ଲା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ (DCCBs) ଏବଂ 33 ଟି ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଥିଲା । ଏହି ସୋସାଇଟି ଗୁଡିକର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରୁ ଏହା ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଇପାରେ ଯେ, ସମାନ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ, ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକରେ 1,35,393 କୋଟି ଟଙ୍କା ଜମା ଥିଲା ଏବଂ ଡିସିସିବି, 1,48,625 କୋଟି ଟଙ୍କା ଋଣ ବଣ୍ଟନ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ହେଉଛି ସ୍ୱଳ୍ପ ମିଆଦି ଋଣ ବଣ୍ଟନ, 378,248 କୋଟି ଟଙ୍କା ଜମା ଥିଲା ଏବଂ 3,00,034 କୋଟି ଟଙ୍କା ଋଣ ଦେଇଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସମବାୟ ସମିତିଗୁଡିକ ସହରୀ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ (UCBs) ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ସମବାୟ କ୍ରେଡିଟ୍ ସୋସାଇଟି ମଧ୍ୟ ଚଳାନ୍ତି 2019-20 ରେ, ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଅନୁଯାୟୀ, ମୋଟ ପୁଞ୍ଜି 14,933.54 କୋଟି ଏବଂ 3,05,368.27 କୋଟି ବକେୟା ଋଣ ସହିତ 1,539 UCB ଥିଲା ।।
