ସମ୍ବଲପୁର, (ସତ୍ୟପାଠବ୍ୟୁରୋ): ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟକୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି ଉଦ୍ୟମ। ରାଜ୍ୟର ୬ଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟକୁ ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ ମିଳିବା ପାଇଁ ଚାଲିଛି ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଏହି ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲେ ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟର ପାରମ୍ପରିକତା, ସ୍ୱାଦ ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିଚୟକୁ ମିଳିବ ନୂଆ ସ୍ୱୀକୃତି। ରାଜ୍ୟର ୬ଟି ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ଭୌଗୋଳିକ ସୂଚକ (ଜିଆଇ) ଟ୍ୟାଗ୍ ମାନ୍ୟତା ପାଇବା ଦୌଡ଼ରେ ସାମିଲ ହୋଇଛି। ଏହି ତାଲିକାରେ ସମ୍ବଲପୁରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ସରସତିଆ, ଢେଙ୍କାନାଳର ପାଳ ବାଇଗଣ, ପୁରୀ ମାଣିକପାଟଣାର ଦହି, କୋରାପୁଟର ବାଟି ମାଣ୍ଡିଆ ଏବଂ କେନ୍ଦୁଝରର ପେଜୁଆ ବିରି ସହ ଆଉ ଗୋଟିଏ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ରହିଛି। ଏହି ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ରସ ନା ତୃପ୍ତିର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ; ଏଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକପରମ୍ପରା, କୃଷି, ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ପରିଚୟ ବହନ କରୁଛି। ଜିଆଇ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲେ ଏହି ଆଞ୍ଚଳିକ ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ସୁଦୃଢ଼ ହେବା ସହ ଏହାର ଉତ୍ପାଦକ, କାରିଗର ଓ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଲାଭବାନ ହେବାର ଆଶା ରହିଛି। ବିଶେଷକରି ସମ୍ବଲପୁରର ସରସତିଆ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟ ସଂସ୍କୃତିର ଏକ ନିଆରା ପରିଚୟ। ସେହିପରି ବାଟି ମାଣ୍ଡିଆ କୋରାପୁଟର ମାଣ୍ଡିଆଭିତ୍ତିକ ଖାଦ୍ୟ ପରମ୍ପରାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଥିବା ବେଳେ ପେଜୁଆ ବିରି କେନ୍ଦୁଝରର ସ୍ଥାନୀୟ ଖାଦ୍ୟ ଐତିହ୍ୟ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଢେଙ୍କାନାଳର ପାଳ ବାଇଗଣ ଓ ମାଣିକପାଟଣାର ଦହି ମଧ୍ୟ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱାଦ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ପରିଚିତ। ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍ କୌଣସି ଉତ୍ପାଦର ଗୁଣବତ୍ତା ସହ ତାହାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରଣାଳୀର ସମ୍ପର୍କକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଜିଆଇ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲେ ଓଡ଼ିଶାର ଆଞ୍ଚଳିକ ଖାଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ଦିଗ ମିଳିପାରେ।ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ପାଦକମାନେ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି, ଜିଆଇ ମାନ୍ୟତା ମିଳିବା ପରେ ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବଜାର ବିସ୍ତାର ହେବ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶାର ଖାଦ୍ୟ ଐତିହ୍ୟ ଦେଶବିଦେଶରେ ଅଧିକ ପରିଚିତ ହେବ। ଏହାସହ ଏହି ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଭୌଗଳିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ପରିଚୟକୁ ଆଇନଗତ ସୁରକ୍ଷା ମିଳିବା ସହ ଦେଶ-ବିଦେଶରେ ଏହାର ଚାହିଦା ବଢ଼ିପାରେ। ସ୍ଥାନୀୟ ଚାଷୀ ଉତ୍ପାଦକ, କାରିଗର ଓ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରୁ ଲାଭ ପାଇବାର ଆଶା ରହିଛି। ଓଡ଼ିଆ ଖାଦ୍ୟର ସ୍ବାଦ, ପ୍ରସ୍ତୁତି ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ପୁରୁଣା ପରମ୍ପରାକୁ ବ୍ରାଣ୍ଡିଂ କରିବାରେ ଜିଆଇ ମାନ୍ୟତା ଏକ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ହୋଇପାରେ।
