ସତ୍ୟପାଠ ବ୍ୟୁରୋ :18/05/2026:ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଏବେ ଏକ ନୂଆ ବିବାଦ ଚର୍ଚ୍ଚାର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ହୋଇଛି। ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ବାଚସ୍ପତି ସୁରମା ପାଢ଼ୀ ନିଜ ଦଳ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଭାପତିଙ୍କ ଆଗମନ ସମୟରେ ଦଳୀୟ ନେତାମାନଙ୍କ ସହ ଧାଡ଼ିରେ ଠିଆ ହୋଇ ସ୍ୱାଗତ ଓ ସମ୍ବର୍ଦ୍ଧନା ଜଣାଇଥିବା ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳ ତୀବ୍ର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ଏତିକି ନୁହେଁ ଯେ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ଦଳୀୟ ନେତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କଲେ କି ନାହିଁ। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ବାଚସ୍ପତି ଭଳି ଏକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦରେ ବସିବା ପରେ ତାଙ୍କର ଦଳୀୟ ସମ୍ପୃକ୍ତତା କେତେଦୂର ଖୋଲା ମେଲା ହେବା ଉଚିତ ? ସୁରମା ପାଢ଼ୀ ଏପରି ସାର୍ବଜନୀନ ଦଳୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଭାଗ ନେବେ ଏବଂ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବା ଉଚିତ? ନା କି ସେ ନିଜ ପଦର ଗାରିମା ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦଳୀୟ ରଙ୍ଗରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ?
ସୁରମା ପାଢ଼ୀ ବିଜେପି ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ନିତିନ ନବୀନଙ୍କୁ ବାକି ନେତାଙ୍କ ସହ ଧାଡିରେ ଛିଡା ହୋଇ. ସ୍ୱାଗତ କରିବା ଘଟଣାକୁ ଉଭୟ କଂଗ୍ରେସ ଓ ବିଜେଡି ତୀବ୍ର ନି ଡା କରିଛି |
ବାଚସ୍ପତି: କେବଳ ଜଣେ ବିଧାୟକ ନୁହେଁ, ସଂସଦୀୟ ନିର୍ପେକ୍ଷତାର ପ୍ରତୀକ
ଭାରତୀୟ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ପଦକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମର୍ଯ୍ୟାଦାପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ନିର୍ପେକ୍ଷ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ। ସଂବିଧାନରେ ଯଦିଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କୁହାଯାଇନାହିଁ ଯେ ବାଚସ୍ପତି ନିଜ ଦଳରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୂରେଇଯିବେ, କିନ୍ତୁ ସଂସଦୀୟ ପରମ୍ପରା ଓ ନୈତିକତା କୁହେ—ଏହି ପଦରେ ବସିବା ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦଳ ଉପରେ ରହିବା ଉଚିତ।
ବ୍ରିଟିଶ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟର ପରମ୍ପରାରୁ ଭାରତ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ବ୍ରିଟେନରେ ଏକଥର Speaker ହେଲେ ସେ ନିଜ ଦଳୀୟ ରାଜନୀତିରୁ ପ୍ରାୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ହୋଇଯାନ୍ତି। ଭାରତରେ ଏହା ସେତେ କଠୋର ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ପେକ୍ଷତାର ଆଶା ସଦାରଣ ଭାବେ ରହିଛି।
କାରଣ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି—
- ବିଧାନସଭାରେ କାହାକୁ କହିବାକୁ ଅନୁମତି ମିଳିବ,
- କାହାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ ହେବ,
- କେଉଁ ସଦସ୍ୟ ସସ୍ପେଣ୍ଡ ହେବେ,
- ଦଳତ୍ୟାଗ ମାମଲାରେ କିଏ ଅଯୋଗ୍ୟ ହେବ—
ଏସବୁରେ ସେ ଶେଷ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ସଦୃଶ ଭୂମିକା ନେଇଥାନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କର ଛବି ନିର୍ପେକ୍ଷ ରହିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ବିରୋଧୀଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ: “ସଂବିଧାନ ଉପରେ ଦଳ?”
ଏହି ଘଟଣାକୁ ନେଇ ବିରୋଧୀ ଦଳମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରୁଛନ୍ତି ଯେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଏପରି ଦଳୀୟ ସକ୍ରିୟତା ବିଧାନସଭାର ନିର୍ପେକ୍ଷତା ଉପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ତୁଳୁଛି। ସେମାନଙ୍କ କହିବା କଥା—ଯଦି ବାଚସ୍ପତି ଖୋଲାମେଳା ଭାବେ ଦଳୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଦେଖାଯିବେ, ତେବେ ବିଧାନସଭାରେ ବିରୋଧୀ ଦଳ କିପରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସ୍ଥା ରଖିବ?
ବିରୋଧୀ ନେତାମାନେ ଏହାକୁ “ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦର ରାଜନୈତିକୀକରଣ” ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛନ୍ତି। କେହି କେହି କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିଧାନସଭାର କାର୍ଯ୍ୟପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ବିଶେଷକରି ଦଳତ୍ୟାଗ ଆଇନ କିମ୍ବା ବିଧାନସଭାରେ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦେବା ପରି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ ପରେ ରାଜନୈତିକ ତର୍କ ଆହୁରି ତୀବ୍ର ହୋଇପାରେ ବୋଲି ଅନେକ ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ଳେଷକ ମତ ଦେଉଛନ୍ତି।
ଅନ୍ୟପଟେ ବିଜେପି ନେତାମାନେ ଏହି ବିବାଦକୁ ଅତିରଞ୍ଜିତ ବୋଲି କହୁଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଯୁକ୍ତି—
ବାଚସ୍ପତି ହେବା ପୂର୍ବରୁ ସୁରମା ପାଢ଼ୀ ଜଣେ ଦଳୀୟ ନେତ୍ରୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଏବେ ମଧ୍ୟ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଦଳର ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକ। ତେଣୁ ନିଜ ଦଳର ଶୀର୍ଷ ନେତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ କରିବାରେ କୌଣସି ଅସାମ୍ବିଧାନିକତା ନାହିଁ।
ସେମାନେ ଏହା ମଧ୍ୟ କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଏପରି ଉଦାହରଣ ଆଗରୁ ଦେଖାଯାଇଛି। ଅନେକ ବାଚସ୍ପତି ନିଜ ଦଳୀୟ ନେତାଙ୍କ ସହ ମଞ୍ଚ ଭାଗ କରିଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଏହାକୁ ନୂଆ ବିବାଦ ଭାବେ ଦେଖାଇବା ରାଜନୈତିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟପ୍ରଣୋଦିତ।
ଏଠିରେ ସବୁଠୁ ମୁଖ୍ୟ କଥା ହେଉଛି—ଆଇନ ଓ ପରମ୍ପରାର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସୂକ୍ଷ୍ମ ତଫାତ।
ଆଇନ ହୋଇପାରେ ବାଚସ୍ପତିଙ୍କୁ ଦଳୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରୁ ବାରଣ କରୁନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ସଂସଦୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ସମୟରେ ଲିଖିତ ଆଇନରେ ନୁହେଁ, ଅଲିଖିତ ପରମ୍ପରା ଓ ନୈତିକ ସଂଯମରେ ରହିଥାଏ।
ଜଣେ ନ୍ୟାୟାଧୀଶ ଯଦି ଆଇନଗତ ଭାବେ ରାଜନୈତିକ ମଞ୍ଚକୁ ଯାଇପାରନ୍ତି ମଧ୍ୟ, ସେ କି ଯିବା ଉଚିତ? ସେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଏଠି ମଧ୍ୟ ଉଠୁଛି।
ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ପଦ କେବଳ ସାମ୍ବିଧାନିକ ନୁହେଁ, ଏହା ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଆସ୍ଥାର ପ୍ରତୀକ। ଏହି ଆସ୍ଥାରେ ସନ୍ଦେହ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ସମଗ୍ର ବିଧାନସଭା ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ।
ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ନୂଆ ସଂସ୍କୃତି?
ଏହି ବିବାଦ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛି—ଓଡ଼ିଶାରେ କି ଧୀରେଧୀରେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦମାନଙ୍କ ଦଳୀୟକରଣ ବଢ଼ୁଛି?
ଆଗରୁ ରାଜ୍ୟପାଳ, ବାଚସ୍ପତି, ଏକାଧିକ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦଧାରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଏପରି ଚର୍ଚ୍ଚା ହୋଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନର ଏହି ଘଟଣା ସେହି ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆଉ ଗଭୀର କରିଦେଇଛି।
ବିଶେଷକରି ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଯୁଗରେ ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଖୁବ ଶୀଘ୍ର ଭାବେ ଲୋକମତ ଗଢ଼ିଦେଉଛି। ଗୋଟିଏ ଛବି, ଗୋଟିଏ ଭିଡିଓ କିମ୍ବା ଗୋଟିଏ ମଞ୍ଚର ଉପସ୍ଥିତି ସାମ୍ବିଧାନିକ ନିର୍ପେକ୍ଷତାକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘ ତର୍କର ଜନ୍ମ ଦେଉଛି।
ଶେଷ କଥା
ସୁରମା ପାଢ଼ୀଙ୍କ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଆଇନଗତ ଭାବେ ଅପରାଧ ନ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ଆଇନରେ ଚାଲେନାହିଁ; ଏହା ଚାଲେ ଆସ୍ଥା, ପରମ୍ପରା ଓ ସଂସ୍ଥାଗତ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ।
ବାଚସ୍ପତିଙ୍କ ଆସନ କୌଣସି ଦଳର ନୁହେଁ—ସମଗ୍ର ବିଧାନସଭାର। ସେଥିପାଇଁ ଏହି ପଦରେ ବସିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସାର୍ବଜନୀନ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଲୋକ ଅଧିକ ସତର୍କତାର ସହ ଦେଖନ୍ତି।
ଓଡ଼ିଶାର ଏହି ବିବାଦ ହୁଏତ କିଛି ଦିନ ପରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇଯିବ। କିନ୍ତୁ ଏହା ଯେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି, ସେହି ପ୍ରଶ୍ନ ଦୀର୍ଘଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିବ—
ସାମ୍ବିଧାନିକ ପଦରେ ବସିଲାପରେ ଜଣେ ନେତାଙ୍କ ଦଳୀୟ ପରିଚୟ କେତେଦୂର ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ?
